De drie stelregels bij hittestress

Drie stelregels bij hittestress: Houd de koeien koel, houd het voer fris en houd je eigen hoofd koel

De gevolgen van de extreme temperaturen van de afgelopen maanden hebben we gemerkt. Uitschieters qua extreem warme dagen zien we steeds meer terugkomen. Dit zien we terug in de problemen qua uiergezondheid, verse koeien die niet goed opstarten en kreupelheden. Onderweg zien we veel verschillen tussen bedrijven in de hoeveelheid naweeën die ze hebben na de hitte. Hieronder volgt een aantal belangrijke punten waar je op moet letten in de stal. Eerst een stukje uitleg over waarom deze specifieke problemen ontstaan.

Samenvatting van de belangrijkste punten:

• Ventileer maximaal op elke plek in de stal.
• Het natmaken van koeien in combinatie met ventileren zorgt voor de beste resultaten tijdens warmte.
• Maatregelen bij droge koeien zijn essentieel. Dit is de meeset risicovolle groep.
• Strohokken broeien vaak. Zorg voor schone, verse en uitgemeste strohokken.
• Zorg voor fris voer. Houd de voersnelheid aan de bult hoog. Voer indien nodig 2x per dag. Ook bij droge koeien.
• Doe alleen het noodzakelijke in de stal. Vermijd activiteiten die onrust brengen in de koppel.

Waarom problemen na de hitte?
Voor gezonde koeien is één ding cruciaal: ze moeten zoveel mogelijk voer (kilo’s droge stof) opnemen. Wanneer de koe van binnen te warm wordt, spreken we van hittestress. De koe zal dan als eerste minder voer gaan opnemen. Of een koe hittestress ervaart, is afhankelijk van de luchttemperatuur en de luchtvochtigheid. Indien de temperatuur en luchtvochtigheid niet in , is het van belang samen te hoog worden, is het van belang om maatregelen te nemen om de koeien koel te houden. In de tabel hieronder zien we de TH- de Temperature Humidity Index -. Hierin is te zien onder welke omstandigheden een koe hittestress ervaart.

Het is van belang om deze maatregelen te nemen bij alle koeien. Dus ook bij het jongvee, maar met name bij droge koeien. De meeste problemen na een hitteperiode worden gezien bij verse koeien. Dit probleem ontstaat al in de droogstand. Droge koeien moeten voldoende blijven vreten om gezond te blijven. Een melkgevende koe zal tijdens warme dagen minder melk geven. Een droge koe heeft een kalf te voeden. Op het moment dat deze droge koe minder gaat vreten, zal er meer vet verbrand worden om het kalf gezond te houden. Een droge koe krijgt dan voor het afkalven al een negatieve energiebalans (slepende melkziekte) met alle gevolgen van dien zodra ze gekalfd heeft: nageboortes, lebmagen en een verminderde productie.

Bij hitte verandert de bloedcirculatie van de koe. Er zal meer bloed naar de huid en longen gaan om zoveel mogelijk warmte af te voeren. Hierdoor gaat er minder bloed naar de poten, darmen en het uier. Hierdoor wordt de afweer op deze plekken minder. Bacteriën kunnen hierdoor makkelijker binnendringen. Met name vanuit de darm zullen er meer bacteriën en gifstoffen (LPS-en) vrijkomen. Hierdoor bestaat het risico op abcessen in de organen van de koe.

Na de warmte zien we meer klauwproblemen bij koeien. Doordat er een verminderde doorbloeding van de klauwen is, kunnen er eerder gifstoffen (vanuit de darm) in de klauwen vastlopen. Daarbij komt ook nog dat koeien meer gaan staan om de warmte kwijt te raken. De belasting van de minder doorbloede klauwen wordt daarna nog groter. Door de extra belasting en vastlopende gifstoffen kunnen er bloedinkjes in de klauw ontstaan. Hierdoor ontstaan klauwproblemen na de hitteperiode.

De uiergezondheid komt onder druk te staan. Door de veranderde bloedcirculatie sluiten slotgaten minder goed, terwijl door de hogere temperaturen de kiemen in de omgeving beter groeien. Hierdoor kunnen bacteriën makkelijker het uier binnendringen. Doordat het lichaam meer gifstoffen uit de darm weg moet vangen, wordt de weerbaarheid van de koe op andere plekken minder. Zo kan de koe de bacteriën die het uier binnenkomen minder goed wegwerken. Dit zorgt voor een hoger celgetal en meer mastitis.

De drie stelregels

1. Houd de koeien koel
   Het belangrijkste is om ervoor te zorgen dat de interne temperatuur van de koeien binnen de normaalwaarde blijft. De koe gedijt het best bij temperaturen tussen -5 en 18 graden Celsius. Boven deze temperatuur kan een koe last krijgen van de warmte. Dit is afhankelijk van de luchtvochtigheid. Hoe vochtiger de lucht, hoe lastiger een koe de warmte kwijt kan raken. Hierbij komen we op de twee belangrijkste manieren waarop een koe warmte kwijt kan raken: via de huid of via de ademhaling. Hier zijn de belangrijkste manieren om een koe te koelen ook op gericht. De volgende manieren van koelen worden veel toegepast.

Manieren om koeien te koelen:

• Ventilatoren: Het ventileren is cruciaal om de warme lucht die van de koeien afkomt af te voeren. Zowel de warmte die van de huid afkomt als de warmte die vanuit de ademhaling komt, wordt afgevoerd.
• Het natmaken van koeien: Het natmaken van koeien is de meest effectieve methode om koeien te laten afkoelen. Het zorgt ervoor dat de huid van de koeien afkoelt. Het is van belang dat dit gecombineerd wordt met ventilatoren om de luchtvochtigheid in de stal niet te veel te laten oplopen. Het natmaken kan via sproeiers aan het voerhek of via een druppelslang boven de roosters.
• Water vernevelen: Het vernevelen van water bij ventilatoren zorgt ervoor dat de temperatuur in de stal naar beneden gaat. Het grote risico hierbij is dat de vochtigheid flink gaat toenemen in de stal, waardoor de koe de warmte juist niet goed kan kwijtraken. De hogere luchtvochtigheid kan ook de boxbedekking vochtiger maken, wat de uiergezondheid schaadt.
• Besproeien van het dak: Het besproeien van het dak zorgt voor een flinke daling van de temperatuur in de stal, tot wel 8 graden Celsius.

Bij bedrijven die gebruikmaken van een systeem om de koeien nat te maken in combinatie met ventilatoren, zien we dat de koeien het minst last hebben van de hitte. Op deze bedrijven zien we vrijwel geen melkdip en veel minder problemen bij de (verse) koeien.

2. Houd het voer fris
   Koeien moeten zoveel mogelijk blijven vreten. Bij hogere temperaturen is het risico op broei een stuk groter. Broei aan het voerhek mag niet voorkomen. Voorkom dit door vaker per dag te voeren en door te zorgen dat er geen broei aan de kuilbulten is. Een broeiremmer door het rantsoen kan het risico op nabroeien ook verminderen. Bij kuilbulten moet er voldoende voersnelheid gehaald worden: minimaal 1,5 meter per week. Bij weidegang is het verstandig om een lagere maïsbult te maken om voldoende voersnelheid te houden in de zomermaanden. Houd bij het plaatsen van sleufsilo’s er rekening mee dat de opening van de kuilbult niet aan de zonkant ligt. Zo blijft het voer aan de bult frisser en smakelijker.

Nog belangrijker dan het voer is het drinkwater tijdens warme dagen. Tijdens warme dagen kunnen koeien wel zo’n 130 liter water opdrinken. Dit moet uiteraard schoon en fris zijn. De drinksnelheid is ook van belang. Zorg voor voldoende drinkbakken en een goede snelheid waarmee de bakken gevuld worden.

3. Houd je eigen hoofd koel
   Koeien hebben het tijdens warme dagen al druk genoeg om zichzelf koel te houden. Onrust in de stal zorgt voor nog meer warmteproductie bij de koeien. Gebruik daarom het gezonde verstand en doe alleen het noodzakelijke in de stal op de warme momenten. Een aantal zaken om op te letten: koeien naast elkaar vastzetten zorgt ervoor dat ze hun warmte niet kwijt kunnen. Stel bedrijfsbezoeken uit of plan ze op een vroeger moment van de dag. Doe geen koppelvaccinaties rondom periodes van hitte. De verminderde weerstand van de koe kan voor een entreactie zorgen