De juiste aanpak van Mortellaro

Praktijkproef

Afgelopen zomer is op een melkveebedrijf een proef uitgevoerd naar de behandeling en opvolging van Mortellaro. Het doel van de proef was om de Mortellaro uit de stal te bannen door middel van meerdere behandelmomenten waarbij alle Mortellaro gevallen in de koppel behandeld en geëvalueerd werden. Tijdens een reguliere bekapbeurt van het koppel heeft een dierenarts alle dieren gescoord op de aanwezigheid van Mortellaro-laesies. In totaal werden bij negentien dieren laesies vastgesteld.

Alle aangetaste dieren werden behandeld door de laesies te reinigen en vervolgens in te pakken met een verband in combinatie met een geschikte spray of gel. De dieren werden in de daaropvolgende weken opgevolgd. Vijf dagen na de eerste behandeling passeerden alle negentien dieren opnieuw door de bekapbox voor herbeoordeling. De laesies werden opnieuw gereinigd en gescoord. Op dat moment bleken drie dieren volledig genezen.

De resterende zestien dieren werden opnieuw verbonden en na zeven dagen opnieuw beoordeeld. Bij deze controle werden dertien dieren als genezen bevonden. De overige drie dieren kregen een vierde behandeling en werden opnieuw ingepakt. Na drie dagen bleken twee van deze dieren alsnog genezen. Eén dier vertoonde gedurende het gehele traject geen klinische verbetering en reageerde op geen enkele toegepaste behandeling.

Tijdens de daaropvolgende koppelbehandeling vier maanden later werden bij vijf dieren opnieuw Mortellaro-laesies vastgesteld. Drie van deze dieren waren in de zomer ook al behandeld. Twee daarvan waren destijds klinisch genezen verklaard, terwijl het derde dier de koe betrof die eerder niet op behandeling had gereageerd. Deze dieren zijn weer behandeld en opgevolgd.

Naast de individuele behandelingen zijn tijdens het bekappen alle roostervloeren in de stal gereinigd en gedesinfecteerd met behulp van een hogedrukreiniger en een desinfectiemiddel. Deze maatregel is in december niet herhaald. Het bedrijf beschikt over een mestrobot, die frequent in werking is en bijdraagt aan een relatief schone en droge stalomgeving.

Op het bedrijf zijn op het moment van de koppelbehandeling de droge koeien niet meegenomen bij het bekappen en het ontsmetten van de roostervloer. Daarnaast is er ook geen gebruik gemaakt van tussentijdse voetbaden bij de koeien. Deze maatregelen hadden het aantal Mortellaro gevallen nog verder kunnen verlagen.

De aanpak zorgt er dus voor dat koeien genezen van Mortellaro en dat de infectiedruk in de stal flink naar beneden gaat, waardoor er minder nieuwe gevallen ontstaan. Deze aanpak herhalen zou ervoor moeten zorgen dat Mortellaro op den duur uit de stal verbannen kan worden.

Verspreiding van Mortellaro

In de praktijk zien we dat Mortellaro vooral toeslaat bij natte en vuile omstandigheden. Natte roosters, onvoldoende schoonmaken, overbezetting en beperkt ligcomfort vergroten het risico aanzienlijk. Langdurig staan en ‘perching’ – met de achterpoten op de vuile vloer – zorgen voor extra blootstelling van de klauwen aan mest en vocht. Daar naast zijn alle stadia van Mortellaro besmettelijk. Acute plekken zijn het meest pijnlijk en herkenbaar aan een rood, aardbeiachtig oppervlak met lange haren rondom de laesie. Maar ook genezende stadia blijven een besmettingsbron voor andere dieren. Om het bedrijfsprobleem onder controle te krijgen, moeten de gevallen behandeld en geëvalueerd worden tot volledige genezing bereikt is.

De behandeling

Benader Mortellaro als een geïnfecteerde wond. Enkel het aanbrengen van een middel gaat niet het gewenste effect geven.

1. Reinig de wond met water een niet-irriterende zeep om mest, vuil en een evt. aanwezige biofilm te verwijderen. Maak de wond hierna goed droog met een schone doek. Mis plekken in de klauwspleet niet door een klauwspreider te gebruiken.
2. Behandel gericht op de plek. Breng een koper- of zink bevattende spray of zalf gericht op de plek aan.
3. Leg een correct verband aan. Een verband zorgt voor langere inwerktijd en houdt de wond schoon en droog. Een correct verband bestaat uit een lucht doorlatend gaasverband, vervolgens polstering (watten) en als laatst een zelfklevend klauwverband.
4. Laat het verband drie tot vijf dagen zitten.

Verbanden zorgen voor een langere inwerktijd van het product en houden de wond schoon en droog. Of een verband praktisch haalbaar is, hangt echter sterk af van het bedrijfsmanagement. Wanneer er twijfel bestaat of verbanden tijdig worden verwijderd, is het verstandiger om te kiezen voor herhaalde individuele topische behandeling zonder verband. In de praktijk blijkt dat behandeling onder verband, minimaal drie tot vijf dagen, de kans op herstel duidelijk vergroot. Veel dieren hebben minimaal twee behandelingen nodig voordat echte genezing zichtbaar wordt.

Na het verwijderen van het verband is hercontrole essentieel. Vaak zien we bij de eerste controle M3-stadia: de laesie geneest, maar is nog steeds gevoelig. In zulke gevallen moet de behandeling worden herhaald en daarna ook opnieuw geëvalueerd worden of de gewenste mate van genezing bereikt is. Dieren die ondanks herhaalde behandeling niet herstellen, kunnen beter vroegtijdig worden afgevoerd om de infectiedruk in de koppel te verlagen.

Pijnbestrijding

Koeien met Mortellaro hebben veel pijn, ook al laten ze dit niet altijd duidelijk zien. Omdat koeien vluchtdieren zijn, maskeren ze kreupelheid zolang mogelijk. Volledige belasting van de klauw is pijnlijk, waardoor dieren meer op de teen gaan lopen. Dit kan, zeker bij achterstallig bekappen, leiden tot extra schade zoals teenpuntnecrose. Een adequate pijnbestrijding kan bijdragen aan het versnellen van genezing en het voorkomen van een verkeerde belasting van de klauw.

Voetbaden

Een goed voetbadprotocol blijft noodzakelijk als hygiënemaatregel om nieuwe Mortellaro bij jongvee, droogstaande koeien en lacterende koeien te beperken. Voetbaden alleen zijn echter niet effectief bij de behandeling van grote, actieve laesies en mogen nooit worden gezien als vervanging van individuele behandeling. Een goed voetbad is minimaal drie meter lang en ongeveer twaalf centimeter diep, zodat de hele klauw wordt omspoeld. De juiste concentratie is cruciaal: te sterk irriteert de huid, te zwak werkt niet. Het bad moet tijdig ververst worden en dieren met verband mogen er niet doorheen.

De praktijk laat zien dat een structurele aanpak werkt. Door infectiedruk in de stal te verlagen, probleemgevallen consequent te behandelen en op te volgen, en daarnaast preventieve maatregelen vol te houden, neemt het aantal Mortellaro-gevallen duidelijk af. Koeien knappen beter op, lopen comfortabeler en dat vertaalt zich direct in beter dierwelzijn en betere resultaten op het bedrijf.

Meer weten of opmerkingen?