Jongvee

Een dikke navel bij een kalf is vaak een teken van een navelontsteking, maar soms ligt er een navelabces of zelfs een navelbreuk aan de basis. Bij een navelbreuk is er sprake van een opening in de buikwand waardoor je de inhoud van de breuk kan terugduwen. Een navelbreuk is in de meeste gevallen niet pijnlijk.

Dikke navel tgv navelontsteking:

Oorzaken

Na de geboorte is de navelstreng een open wond die gevoelig is voor bacteriën. Deze kunnen binnendringen wanneer:

• de afkalfstal niet schoon of droog genoeg is,
• de navel niet goed ontsmet wordt,
• of de navelstreng te ruw afscheurt bij de geboorte.

Daarnaast speelt een onvoldoende opname van biest (colostrum) een rol, omdat dit de afweer van het kalf vermindert.

Symptomen

Een kalf met een navelontsteking vertoont vaak de volgende kenmerken:

• Een dikke, warme en pijnlijke navel
• Pus of vocht dat uit de navel komt
• Koorts, sloom gedrag of een verminderde eetlust
• Soms kreupelheid door verspreiding van bacteriën naar de gewrichten (lidziekte)

Behandeling

De behandeling bestaat uit een antibioticabehandeling en dagelijkse ontsmetting van de navel. Indien er sprake is van een navelabces dan zal deze chirurgisch geopend moeten worden.

Zorg tijdens de herstelperiode voor een droge, schone ligplaats en voldoende voeding om het immuunsysteem te ondersteunen.

Preventie

Goede preventie voorkomt veel problemen:

• Hygiënische afkalfstal: schoon, droog en met voldoende strooisel.
• Navelontsmetting: direct na de geboorte de navel dompelen in een 7–10% jodiumoplossing.
• Biestmanagement: minimaal 3–4 liter binnen 2 uur na de geboorte.
• Dagelijkse controle: zeker in de eerste week goed opletten of de navel mooi indroogt.

Wat is het?

Soms worden kalveren geboren met kromme of doorgezakte poten. Meestal komt dit door te korte buigpezen: de pezen aan de achterkant van de poot zijn dan wat te strak, waardoor het kalf zijn poten niet goed kan strekken.

Dit komt vooral voor bij pasgeboren of te vroeg geboren kalveren en is in veel gevallen goed te verhelpen.

Hoe herken je het?

• Het kalf staat op de tenen of op de voorzijde van de koot
• De voorpoten zijn naar voren gekromd
• Het kalf loopt stijf of onstabiel
• Soms is één poot en soms zijn beide poten aangedaan

Bij lichte vormen kan het kalf nog goed lopen, maar bij ernstige gevallen lukt staan of lopen nauwelijks.

Mogelijke oorzaken

• Erfelijke aanleg
• Beperkte ruimte in de baarmoeder, bijvoorbeeld bij grote kalveren of tweelingen
• Voeding van de drachtige koe, met tekorten aan o.a. selenium, koper, zink of mangaan
• Te vroege geboorte (de pezen zijn nog niet volledig ontwikkeld)

Behandeling

De behandeling hangt af van hoe ernstig het probleem is:

Lichte gevallen: Vaak trekt het vanzelf bij binnen enkele dagen. Zorg voor een goede, strooierige ondergrond en laat het kalf voldoende bewegen.

Matige gevallen: Met spalkjes kan de stand tijdelijk gecorrigeerd worden. Let daarbij wel op goede polstering. De dierenarts kan hierbij adviseren of ondersteunen.

Ernstige gevallen: Bij ernstige gevallen kan het nodig zijn om de pezen chirurgisch door te laten snijden door de dierenarts.

Wat is een zwak kalf?

Een zwak kalf is een pasgeboren kalf dat minder vitaal is: moeite met staan, drinken of reageren.

Symptomen

• Koude oren, benen of staart
• Lusteloos of traag reageren
• Moeite met staan of lopen
• Weinig of geen interesse in drinken
• Ademhalingsproblemen of blauwachtige slijmvliezen

Oorzaken

• Moeilijke of lange geboorte → stress of zuurstoftekort
• Prematuur kalf → onvoldoende ontwikkeling
• Tekorten bij de moeder → selenium, koper en vitamine E
• Infecties bij de moeder → beïnvloeden vitaliteit van het kalf

Behandeling

1. Warm houden
   1. Droog, tochtvrij bed, eventueel warmtelamp of een kalverdekje
2. Goede biestvoorziening
   1. 3-4 ltr biest binnen 2 uur na geboorte, via fles of sonde indien nodig
3. Voeding
   1. Vaak kleine beetjes melk geven
   2. In geval van diarree elektrolyten mix geven gedurende 1-2 dgn.
   3. In ernstige gevallen kan een elektrolyten infuus met glucose gegeven worden door de dierenarts
4. Medicatie
   1. Een pijnstiller/ontstekingsremmer spuiten
   2. Vitamine spuit geven met vit E, selenium en ijzer
   3. In geval van een bacteriële infectie kan antibiotica toegediend worden.