Lebmaagverplaatsing

Kennisbank Rund

2.6 Lebmaagverplaatsing

Een lebmaagverplaatsing komt voornamelijk voor in de eerste weken na het afkalven. De oorzaak is de ruimte in de buikholte die ontstaat na kalven in combinatie met een slechte voeropname. Vaak komt een lebmaagverplaatsing voor bij een combinatie van verschillende risicofactoren (multifactorieel).

Welke vormen van lebmaagverplaatsing zijn er?

Normaalgesproken ligt de lebmaag aan de rechterkant op de buikbodem. Bij een lebmaagverplaatsing kan de lebmaag zich op twee verschillende plekken bevinden.

  • Links: de lebmaag verschuift naar links en gaat tussen pens en buikwand omhoog. Dit is de meest voorkomende vorm.
  • Rechts: de lebmaag verplaatst zich rechts omhoog in de buikholte. Bij deze vorm kan ook sprake zijn van een draaiing (torsie), wat leidt tot verminderd doorstromen van maaginhoud maar ook van de doorbloeding in de organen. Een lebmaagverplaatsing naar rechts kan daarom een ernstiger verloop hebben dan links.

Wat is de oorzaak van een lebmaagverplaatsing?

De oorzaak is vaak multifactorieel, maar de volgende risicofactoren spelen een belangrijke rol welke leiden tot minder voeropname:

  • Negatieve energiebalans na het afkalven
  • Snelle rantsoenwisselingen
  • Complicaties na het afkalven (zoals melkziekte, slepende melkziekte, baarmoederontsteking)
  • Andere redenen voor minder voeropname

Door minder voeropname is de pens minder goed gevuld en is er meer plaats in de buikholte voor de lebmaag om te verplaatsen.

Wat zijn de verschijnselen bij een lebmaagverplaatsing?

De verschijnselen bij een lebmaagverplaatsing kunnen mild zijn en niet erg specifiek. Veel voorkomende verschijnselen zijn:

  • Verminderde eetlust (vooral weinig krachtvoeropname)
  • Dalende melkproductie
  • Slepende melkziekte
  • Doffe vacht, sloom
  • Minder en dunnere mest
  • ‘Ping’ geluid bij onderzoek van de buik met een stethoscoop

Bij een lebmaagverplaatsing naar rechts waarbij er ook een draaiing van de lebmaag optreedt, kunnen zeer acuut ernstige ziekteverschijnselen ontstaan. De verschijnselen duiden op een shocktoestand, zoals een gedaalde lichaamstemperatuur, sloom, niet meer in de benen komen. Dit is de reden dat bij een lebmaagverplaatsing naar rechts een spoedige behandeling nog belangrijker is.

Hoe wordt een lebmaagverplaatsing vastgesteld?

De diagnose wordt gesteld op basis van het klinisch onderzoek door de dierenarts. Vooral het ping-geluid is kenmerkend, met aanvullend andere eerdergenoemde verschijnselen. Soms is de lebmaag te lokaliseren met rectaal onderzoek.

Wat is de behandeling bij een lebmaagverplaatsing?

Bij een lebmaagverplaatsing moet de lebmaag weer op de goede plek worden gelegd, waarbij de methode afhangt van de richting van de verplaatsing.

  • Links: Lebmaagscopie, door middel van een kijkoperatie wordt de lebmaag aangeprikt en vastgezet aan de onderkant van de buik.
  • Rechts: Operatie aan de rechterkant, de lebmaag wordt teruggeplaatst en via de ophangband van de lebmaag vastgezet.

Het ‘Rollen & steken’ is een andere methode om de lebmaagverplaatsing naar links te corrigeren. Aangezien dit een ‘blinde’ techniek is en je bij een lebmaagscopie zicht hebt op wat er in de buikholte gebeurt, heeft de lebmaagscopie de voorkeur boven rollen en steken. Bij een lebmaagverplaatsing naar rechts is rollen en steken nooit een optie omdat daarmee een mogelijke draaiing niet opgelost kan worden.

Hoe kan een lebmaagverplaatsing voorkomen worden?

De preventie van een lebmaagverplaatsing is vooral gericht op voeding en management rondom het afkalven:

  • Overgang van droogstandsrantsoen naar lactatierantsoen
  • Vermijd plotselinge rantsoenwisselingen
  • Stimuleer voeropname direct na afkalven
  • Voorkom aandoeningen in de transitieperiode
  • Zorg voor voldoende bewegingsvrijheid en comfortabele huisvesting

Een lebmaagverplaatsing komt voornamelijk voor in de eerste weken na het afkalven. De oorzaak is de ruimte in de buikholte die ontstaat na kalven in combinatie met een slechte voeropname. Vaak komt een lebmaagverplaatsing voor bij een combinatie van verschillende risicofactoren (multifactorieel).

Welke vormen van lebmaagverplaatsing zijn er?

Normaalgesproken ligt de lebmaag aan de rechterkant op de buikbodem. Bij een lebmaagverplaatsing kan de lebmaag zich op twee verschillende plekken bevinden.

  • Links: de lebmaag verschuift naar links en gaat tussen pens en buikwand omhoog. Dit is de meest voorkomende vorm.
  • Rechts: de lebmaag verplaatst zich rechts omhoog in de buikholte. Bij deze vorm kan ook sprake zijn van een draaiing (torsie), wat leidt tot verminderd doorstromen van maaginhoud maar ook van de doorbloeding in de organen. Een lebmaagverplaatsing naar rechts kan daarom een ernstiger verloop hebben dan links.

Wat is de oorzaak van een lebmaagverplaatsing?

De oorzaak is vaak multifactorieel, maar de volgende risicofactoren spelen een belangrijke rol welke leiden tot minder voeropname:

  • Negatieve energiebalans na het afkalven
  • Snelle rantsoenwisselingen
  • Complicaties na het afkalven (zoals melkziekte, slepende melkziekte, baarmoederontsteking)
  • Andere redenen voor minder voeropname

Door minder voeropname is de pens minder goed gevuld en is er meer plaats in de buikholte voor de lebmaag om te verplaatsen.

Wat zijn de verschijnselen bij een lebmaagverplaatsing?

De verschijnselen bij een lebmaagverplaatsing kunnen mild zijn en niet erg specifiek. Veel voorkomende verschijnselen zijn:

  • Verminderde eetlust (vooral weinig krachtvoeropname)
  • Dalende melkproductie
  • Slepende melkziekte
  • Doffe vacht, sloom
  • Minder en dunnere mest
  • ‘Ping’ geluid bij onderzoek van de buik met een stethoscoop

Bij een lebmaagverplaatsing naar rechts waarbij er ook een draaiing van de lebmaag optreedt, kunnen zeer acuut ernstige ziekteverschijnselen ontstaan. De verschijnselen duiden op een shocktoestand, zoals een gedaalde lichaamstemperatuur, sloom, niet meer in de benen komen. Dit is de reden dat bij een lebmaagverplaatsing naar rechts een spoedige behandeling nog belangrijker is.

Hoe wordt een lebmaagverplaatsing vastgesteld?

De diagnose wordt gesteld op basis van het klinisch onderzoek door de dierenarts. Vooral het ping-geluid is kenmerkend, met aanvullend andere eerdergenoemde verschijnselen. Soms is de lebmaag te lokaliseren met rectaal onderzoek.

Wat is de behandeling bij een lebmaagverplaatsing?

Bij een lebmaagverplaatsing moet de lebmaag weer op de goede plek worden gelegd, waarbij de methode afhangt van de richting van de verplaatsing.

  • Links: Lebmaagscopie, door middel van een kijkoperatie wordt de lebmaag aangeprikt en vastgezet aan de onderkant van de buik.
  • Rechts: Operatie aan de rechterkant, de lebmaag wordt teruggeplaatst en via de ophangband van de lebmaag vastgezet.

Het ‘Rollen & steken’ is een andere methode om de lebmaagverplaatsing naar links te corrigeren. Aangezien dit een ‘blinde’ techniek is en je bij een lebmaagscopie zicht hebt op wat er in de buikholte gebeurt, heeft de lebmaagscopie de voorkeur boven rollen en steken. Bij een lebmaagverplaatsing naar rechts is rollen en steken nooit een optie omdat daarmee een mogelijke draaiing niet opgelost kan worden.

Hoe kan een lebmaagverplaatsing voorkomen worden?

De preventie van een lebmaagverplaatsing is vooral gericht op voeding en management rondom het afkalven:

  • Overgang van droogstandsrantsoen naar lactatierantsoen
  • Vermijd plotselinge rantsoenwisselingen
  • Stimuleer voeropname direct na afkalven
  • Voorkom aandoeningen in de transitieperiode
  • Zorg voor voldoende bewegingsvrijheid en comfortabele huisvesting
Rundveedierenartsen Wolvega
Privacyoverzicht

Deze site maakt gebruik van cookies, zodat wij je de best mogelijke gebruikerservaring kunnen bieden. Cookie-informatie wordt opgeslagen in je browser en voert functies uit zoals het herkennen wanneer je terugkeert naar onze site en helpt ons team om te begrijpen welke delen van de site je het meest interessant en nuttig vindt.