Zwoegerziekte

Zwoegerziekte

In het kort

Zwoegerziekte is een chronische, ongeneeslijke virusziekte bij schapen die vooral de longen, het zenuwstelsel en soms de uier aantast. De ziekte ontwikkelt zich langzaam en leidt uiteindelijk tot productieverlies en sterfte. Bestrijding is vooral gericht op het voorkomen van besmetting en het voorkomen van verspreiding binnen besmette koppels.

Wat is de oorzaak?

Zwoegerziekte wordt veroorzaakt door het Maedi-Visna-virus (MVV).Het virus veroorzaakt een levenslange infectie. Na besmetting kan het jaren duren voordat een dier klinische verschijnselen laat zien.

Wat zijn de verschijnselen van zwoegerziekte?

De verschijnselen verschillen per dier en komen voor in verschillende vormen.

• Longvorm (maedi, IJslands voor ademnood): toenemende benauwdheid ook in rust, versnelde ademhaling, vermagering ondanks goede eetlust
• Zenuwvorm (visna, IJslands voor verdorren): zwakte van de achterhand, coördinatiestoornissen, verlammingsverschijnselen
• Uiervorm: toenemende verharding van het uier met duidelijke melkproductiedaling
• Gewrichtsvorm: verergerende ontsteking van verschillende gewrichten, onbekend in hoeverre deze vorm van betekenis is in Nederland.
• Algemene verschijnselen zoals vermagering en verminderde conditie

De ziekte verloopt chronisch en wordt steeds ernstiger.

Bij welke dieren komt zwoegerziekte voor?

Zwoegerziekte komt vooral voor bij volwassen schapen, meestal ouder dan twee jaar. Lammeren raken vaak al jong besmet, maar ontwikkelen pas later in hun leven ziekteverschijnselen. Geiten kunnen ook besmet raken met verwante virussen zoals CAE, maar zwoegerziekte wordt met name gezien bij schapen.

Hoe kan zwoegerziekte worden aangetoond?

Zwoegerziekte wordt aangetoond door:

• Bloed- of melkonderzoek om antistoffen tegen MVV aan te tonen, worden vaak pas maanden tot jaren na besmetting aangemaakt
• Pathologisch onderzoek van gestorven dieren om het virus zelf op te sporen

Omdat antistoffen pas na verloop van tijd aantoonbaar zijn, kan herhaald testen nodig zijn. Klinische symptomen alleen zijn niet voldoende voor een definitieve diagnose.

Wat is de behandeling van zwoegerziekte?

Er is geen behandeling tegen zwoegerziekte. Besmette dieren blijven levenslang drager van het virus. In de praktijk betekent dit dat deze dieren afgezonderd moeten worden van de rest van de koppel of moeten worden geruimd. Daarnaast kan ondersteunende therapie helpen om aantasting van het dierenwelzijn zo veel mogelijk te beperken.

Hoe kan zwoegerziekte voorkomen worden?

Preventie is essentieel en bestaat uit:

• Aankoop van dieren uit zwoegerziekte-vrije koppels
• Regelmatig bloedonderzoek van de koppel
• Het apart opfokken van lammeren van besmette ooien
• Lammeren geen rauwe biest of melk geven van besmette dieren
• Goede hygiëne en het vermijden van onnodig contact tussen koppels

Een structureel bestrijdingsprogramma is de meest effectieve manier om zwoegerziekte op bedrijfsniveau terug te dringen of te voorkomen. De Gezondheidsdienst voor Dieren heeft een programma ontwikkeld waarmee koppels schapen zwoegerziekte vrij gecertificeerd kunnen worden.