Mastitis

In het kort

Een goede uiergezondheid is essentieel voor melkproductie, lammergroei en dierwelzijn. Mastitis (uierontsteking) is een veelvoorkomend probleem bij schapen en kan variëren van mild tot ernstig en levensbedreigend. Vroege herkenning en een structurele preventieve aanpak beperken schade binnen de koppel.

Wat is de oorzaak?

Mastitis wordt meestal veroorzaakt door bacteriën die via het slotgat de uier binnendringen. Veelvoorkomende verwekkers zijn:

• Staphylococcus aureus
• Mannheimia haemolytica
• Pasteurella multocida
• Escherichia coli

Risicofactoren zijn onder andere:

• Beschadiging van het slotgat (bijv. door scherpe tanden van lammeren)
• Slechte stalhygiëne of natte ligplaatsen
• Overvolle uier (bij plotseling uitval van een lam)
• Verminderde weerstand rond het aflammeren
• Onvoldoende biestopname of ongelijkmatig zogen

Wat zijn de verschijnselen van mastitis?

Acute mastitis

• Plotselinge zwelling van de uier
• Warme, pijnlijke uier
• Afwijkende melk (waterig, vlokkerig of bloederig)
• Koorts en sloomheid
• Lammeren die onvoldoende groeien of onrustig zijn

In ernstige gevallen kan de uier blauw verkleuren (“blauwuier”) en kan het dier ernstig ziek worden.

Chronische mastitis

• Harde plekken of knobbels in de uier
• Verminderde melkproductie
• Slechte groei van lammeren
• Vaak weinig algemene ziekteverschijnselen

Bij welke dieren komt mastitis voor?

Mastitis komt vooral voor bij ooien in de eerste weken na het aflammeren, maar kan tijdens de hele lactatieperiode optreden. Zowel jonge als oudere dieren kunnen worden getroffen, al hebben ooien met eerdere uierproblemen een verhoogd risico.

Hoe kan mastitis worden aangetoond?

De diagnose wordt meestal gesteld op basis van:

• Klinisch onderzoek van de uier
• Beoordeling van de melk
• Temperatuurmeting

Indien nodig kan melkonderzoek worden uitgevoerd om de bacterie te identificeren en gerichte behandeling mogelijk te maken.

Wat is de behandeling van mastitis?

Snelle behandeling is belangrijk en bestaat doorgaans uit:

• Antibiotica, voorgeschreven door de dierenarts
• Ontstekingsremmers en pijnstilling
• Regelmatig uitmelken van de aangetaste uierhelft
• Goede verzorging en monitoring

Bij ernstige gevallen kan ondersteunende therapie nodig zijn. Soms raakt een uierhelft blijvend beschadigd.

Hoe kan mastitis voorkomen worden?

Preventie richt zich op hygiëne, management en monitoring:

• Schone, droge ligplaatsen rond het aflammeren
• Goede controle van de uier in de eerste weken na het lammeren
• Tijdig ingrijpen bij uitval van een lam (uierdruk voorkomen)
• Goede biestvoorziening en lammermanagement
• Selecteren van ooien met terugkerende uierproblemen
• Regelmatige controle op harde plekken of asymmetrie

Een vaste controle van de uiers tijdens het aflammerseizoen helpt om problemen vroegtijdig te signaleren en schade te beperken.